Τον στρατηγικό ρόλο των ελληνικών λιμένων στην οικονομία, στην περιφερειακή ανάπτυξη και τη νησιωτικότητα ανέδειξαν στελέχη της Ρυθμιστικής Αρχής Λιμένων (ΡΑΛ), σε δημόσιες τοποθετήσεις τους, κατά τη διάρκεια της 90ης ΔΕΘ, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία ενός ισχυρού θεσμικού πλαισίου.
Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΛ, Νικόλας Ατταλιώτης επικεντρώθηκε στις προκλήσεις και στις αναπτυξιακές προοπτικές του εθνικού λιμενικού συστήματος, ενώ ο εισηγητής της Αρχής, Δρ. Παναγιώτης Αγουρόγιαννης παρουσίασε τις χωρικές και ρυθμιστικές διαστάσεις των συμβάσεων παραχώρησης, καθώς ο σχεδιασμός ενός λιμένα επηρεάζει, τόσο την εσωτερική λειτουργία του, όσο και τις σχέσεις που αναπτύσσει με τον αστικό και κοινωνικό ιστό.
Ν. Ατταλιώτης: Τα λιμάνια αποτελούν στρατηγικούς κόμβους για τη χώρα
Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΛ, Νικόλας Ατταλιώτης υπογράμμισε ότι τα λιμάνια δεν αποτελούν πλέον απλώς υποδομές υποδοχής πλοίων και διακίνησης φορτίων, αλλά κρίσιμους κόμβους εθνικής ασφάλειας, ενεργειακής επάρκειας, εμπορικής συνδεσιμότητας, περιφερειακής ανάπτυξης και γεωπολιτικής παρουσίας.
Όπως επισήμανε, σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας, αναδιάταξης των εφοδιαστικών αλυσίδων και αυξανόμενων περιβαλλοντικών και τεχνολογικών απαιτήσεων, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ναυτιλίας δεν κρίνεται μόνο στη θάλασσα, αλλά και στην ποιότητα, στην οργάνωση και στη διασύνδεση του λιμενικού συστήματος.
Στο συγκεκριμένο περιβάλλον, η Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων λειτουργεί ως θεσμικός πυλώνας για την τήρηση της νομιμότητας και τη διασφάλιση της ισορροπίας στη λιμενική αγορά. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, προστατεύει το δημόσιο συμφέρον και τα δικαιώματα των χρηστών, παρακολουθεί την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και συμβάλλει στη δημιουργία ενός σταθερού και διαφανούς περιβάλλοντος για τους φορείς διοίκησης λιμένων, τους παρόχους υπηρεσιών και τους επενδυτές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις συμβάσεις παραχώρησης και υποπαραχώρησης, σημειώνοντας ότι δεν αποτελούν απλώς εργαλεία αξιοποίησης περιουσιακών στοιχείων, αλλά μηχανισμούς ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύονται από σαφείς κανόνες, μετρήσιμες υποχρεώσεις, αποτελεσματική εποπτεία και ισορροπία ανάμεσα στο επενδυτικό κίνητρο και τη δημόσια ωφέλεια.
Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο της ΡΑΛ, οι προοπτικές των ελληνικών λιμένων διαμορφώνονται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: την αξιοποίηση των δεδομένων και των νέων τεχνολογιών, την πράσινη μετάβαση με ρεαλιστικούς όρους και την περαιτέρω ενίσχυση της θεσμικής ωριμότητας.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, στο σημείο συνάντησης τριών ηπείρων και στην είσοδο της Ευρώπης από την Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες, οι οποίες, όπως τόνισε, μπορούν να αξιοποιηθούν μόνο μέσα από ένα σύγχρονο, αξιόπιστο και ανταγωνιστικό λιμενικό σύστημα.
«Η μεγάλη ευκαιρία της Ελλάδας δεν είναι να γίνει απλώς ένας χώρος διέλευσης πλοίων. Είναι να εξελιχθεί σε κόμβο αξιοπιστίας, συνδεσιμότητας και σταθερότητας για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Π. Αγουρόγιαννης: Χωρικός σχεδιασμός με αναπτυξιακό και κοινωνικό αποτύπωμα
Στις χωρικές και ρυθμιστικές πτυχές των συμβάσεων παραχώρησης αναφέρθηκε ο Δρ. Παναγιώτης Αγουρόγιαννης, επισημαίνοντας ότι ο σχεδιασμός ενός λιμένα επηρεάζει τόσο την εσωτερική λειτουργία του όσο και τις σχέσεις που αναπτύσσει με τον αστικό και κοινωνικό ιστό.
Όπως εξήγησε, ο χωρικός σχεδιασμός καλείται να υπηρετήσει ταυτόχρονα την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των μεταφορών, την προσέλκυση επενδύσεων και τη διατήρηση της κοινωνικής και περιβαλλοντικής συνοχής. Παράλληλα, πρέπει να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις που δημιουργούν η κλιματική κρίση, η ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση και η τουριστική ανάπτυξη.
Κεντρικό εργαλείο για την επίτευξη αυτών των στόχων αποτελούν τα Αναπτυξιακά Προγράμματα και οι Μελέτες Διαχείρισης, τα Master Plans, μέσω των οποίων καθορίζονται οι χρήσεις γης, οι όροι ανάπτυξης των λιμενικών εγκαταστάσεων και τα έργα στρατηγικής σημασίας.
Η ΡΑΛ συμμετείχε από το 2022 έως το 2026 σε 36 συνεδριάσεις της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων, γνωμοδοτώντας επί 87 υποθέσεων που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, Master Plans, μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και χωρικά αναπτυξιακά σχέδια κεντρικών και περιφερειακών λιμένων.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσίασε το Master Plan του λιμένα Θεσσαλονίκης, το οποίο εγκρίθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 18/10.2.2025. Το αναπτυξιακό πρόγραμμα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την επέκταση του Προβλήτα 6, έργο που αναμένεται να ενισχύσει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης εμπορευματοκιβωτίων και χύδην φορτίου και να υποστηρίξει τη λειτουργία ενός σύγχρονου κόμβου logistics.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει λειτουργικό διαχωρισμό των δραστηριοτήτων, καθορισμένες χρήσεις γης και προστατευτικές ζώνες στα όρια με τον αστικό ιστό. Οι προβλέψεις αυτές επιδιώκουν να εξισορροπήσουν την αναπτυξιακή πορεία του λιμένα με την προστασία του περιβάλλοντος και την καθημερινή λειτουργία της πόλης.
